حقّ سلامت در ایتالیا توسط قانون اساسی (Costituzione Italiana)این کشور تضمین شده است، بهویژه در مادهٔ ۳۲ که بیان میکند «جمهوری از سلامت بهعنوان حقی اساسی برای فرد و بهعنوان سودی برای جامعه حفاظت میکند و درمان رایگان را برای نیازمندان ـ یعنی افرادی که در فقر مطلق بهسر میبرند و هیچ وسیلهای برای زندگی در اختیار ندارند ـ تضمین مینماید.
این به آن معناست که تمام افرادی که در قلمرو ایتالیا حضور دارند، صرفنظر از تابعیت، وضعیت حقوقی یا توانایی اقتصادی، حق دارند از مراقبتهای پزشکی اساسی برخوردار شوند. این حق، حقی جهانی است، بنابراین برای همهٔ افراد معتبر است
برای تضمین این حق، (SSN) «خدمات بهداشت ملی» Servizio Sanitario Nazionale ایجاد شده است؛ سیستمی عمومی که در سراسر قلمرو ایتالیا خدمات درمانی ارائه میدهد. (ASL)«شرکتهای بهداشت محلی» Aziende Sanitarie Locali همراه با بیمارستانهای مستقل، نهادهایی هستند که در سطح محلی، دسترسی افراد به خدمات بهداشتی و درمانی را تضمین میکنند. سازماندهی و شیوهٔ دسترسی ممکن است از یک منطقه تا منطقهٔ دیگر متفاوت باشد؛ به همین دلیل، ثبتنام در (ASL) «شرکتهای بهداشت محلی» (Azienda Sanitaria Locale)شهری که در آن زندگی میکنید، امری اساسی است
لطفا توجه داشته باشید: اصطلاح ASL (مقامات بهداشت محلی) رایجترین اصطلاح است و توسط بسیاری از مناطق مانند کامپانیا، لاتزیو و ساردینیا استفاده میشود. با این حال، در سایر نقاط ایتالیا، این مراکز نامهای متفاوتی دارند.
به عنوان مثال:
- ATS(آژانس حفاظت از سلامت)، مورد استفاده در لومباردی؛
- ASST (شرکت خدمات بهداشتی و اجتماعی منطقهای)، همچنین در لومباردی؛
- ASP (شرکت خدمات بهداشتی و اجتماعی استانی)، مورد استفاده در مناطقی مانند سیسیل؛
- ULSS (واحدهای خدمات بهداشتی و اجتماعی محلی)، نمونهای از منطقه ونتو؛
USL (شرکت خدمات بهداشتی و اجتماعی محلی)، مورد استفاده در توسکانی، امیلیا-رومانیا و اومبریا.
برای دسترسی به خدمات بهداشتی، لازم است در «سیستم بهداشت ملی» Sistema Sanitario Nazionale ثبتنام کرده و کارت سلامت (tessera sanitaria) داشته باشید (یا کارت STP – کدی که برای دریافت برخی خدمات درمانی برای شهروندان غیر اروپایی در ایتالیا که مجوز اقامت معتبر ندارند، ضروری است). هر عضو خانواده، حتی کودکان، باید کارت سلامت شخصی خود یا کارت STP را داشته باشند.
کارت سلامت (tessera sanitaria) بلافاصله پس از ثبتنام در «سیستم بهداشت ملی» Sistema Sanitario Nazionale برای شما صادر میشود. مدت اعتبار آن برابر با مدت مجوز اقامت شماست و پس از تمدید مجوز اقامت، کارت سلامت نیز تمدید میشود. به چه منظوری استفاده میشود.
- برای مراجعه رایگان به پزشک.
- برای خرید دارو با نسخه.
- برای انجام آزمایشها یا ویزیتهای پزشکی (ویزیتهای عمومی در درمانگاه، ویزیتهای تخصصی، ویزیت پزشک در منزل، واکسیناسیون، آزمایش خون، رادیوگرافی، سونوگرافی).
- برای دریافت درمان در بیمارستان.
- برای دریافت درمان در سایر کشورهای اتحادیه اروپا. با این حال، لازم است از ASL درخواست کنید تا کارت بیمه درمانی اروپایی – TEAM (Tessera Europea di Assicurazione Malattia) را دریافت نمایید Tessera Europea di Assicurazione Malattia – TEAM.
اگر مجوز اقامت معتبر نداری، میتوانی کارت STP (اتباع خارجی بهطور موقت حاضر- Straniero Temporaneamente Presente) را از درمانگاههای ویژهٔ ASL درخواست کنی (برای یافتن نزدیکترین دفتر، نقشه را در این لینک ببین: https://www.jumamap.it/map/litemap.php?ser=san). کارت STP یک سند است (کد مالیاتی موقت) که به تو اجازه میدهد بهصورت رایگان از خدمات درمانی فوری و ضروری استفاده کنی. این کارت توسط ASL صادر میشود، رایگان است و شش ماه اعتبار دارد؛ پس از آن نیز میتواند تمدید شود، حتی اگر هنوز وضعیت اقامت خود را قانونی نکرده باشی
ثبتنام در (SSN) خدمات بهداشتى ملى برای افرادی که دارای مجوز اقامت به دلایل زیر هستند، الزامی است:
- کار وابسته (lavoro subordinato)،
- کار مستقل (lavoro autonomo)،
- دلایل خانوادگی (motivi familiari)،
- پناهندگی (asilo)،
- حمایت تکمیلی (protezione sussidiaria)،
- موارد ویژه (casi speciali)،
- حمایت ویژه (protezione speciale)،
- درمانهای پزشکی (cure mediche) — در صورت ابتلا به بیماریهای بسیار جدی که درمان مناسب آن در کشور مبدأ ممکن نیست،
- درخواست پناهندگی (richiedenti asilo) متقاضیان پناهندگی از پرداخت هزینه خدمات درمانی در شش ماه اول ورود به ایتالیا معاف هستند،
- انتظار برای فرزندخواندگی (attesa di adozione)،
- سرپرستی (affidamento)،
- دریافت تابعیت (acquisto della cittadinanza)
کودکان و نوجوانان خارجی بدون سرپرست (minori stranieri non accompagnati) بهعنوان گروهی آسیبپذیر شناخته میشوند و ثبتنام آنها در خدمات بهداشت و درمان ملی الزامی و رایگان است. حتی اگر کودک در انتظار دریافت مجوز اقامت باشد، باز هم میتواند از خدمات درمانی استفاده کند.
اگر مجوز اقامت از نوع دیگری باشد (برای مثال به دلایل تحصیلی یا «اقامت بهعنوان کمک کار خانگی در ازای محل زندگی و خوراک» collocato alla pari) باید همچنان در برابر بیماریها، حوادث یا بارداری مورد حمایت قرار بگیری در این صورت میتوانی:
- بیمه درمانی خصوصی (ايتاليا ى یا خارجی، اما معتبر در ایتالیا) تهیه کنی؛
- بهصورت داوطلبانه درSSN ثبتنام کنی و مبلغی سالانه بهعنوان حق مشارکت بپردازی (بررسی کن که آیا تغییرات یا تسهیلات جدیدی وجود دارد)
توجه! permesso di soggiorno per “residenza elettiva” ️ مجوز اقامت با عنوان «اقامت اختیاری – Residenza elettiva» (که معمولاً برای افراد خارجی دارای ناتوانی صادر میشود) حق ثبتنام رایگان در نظام سلامت ملی ایتالیا (SSN) را نمیدهد. دارندگان این نوع اقامت ممکن است حتی به درمانهای فوری و ضروری که برای افراد خارجیِ بدون مجوز اقامت تضمین شده است نیز دسترسی نداشته باشند. در چنین مواردی، باید از پوشش درمانی جایگزین مانند بیمهٔ درمانی خصوصی یا ثبتنام داوطلبانه در صورت امکان استفاده شود
برای دریافت اطلاعات، با شماره تلفن رایگان زير ميتوانيد تماس بگيريد 800 999 977, NABILA , (Help Desk) ویژهٔ شهروندان مهاجر دارای معلولیت یا آسیبپذیری است.صفحهٔ Juma Map https://www.jumamap.it/it/disabilita/)
برای ثبتنام، باید به ASL یعنی Azienda Sanitaria) (Locale شهر خود مراجعه کنی و مدارک زیر را همراه داشته باشی:
- مجوز اقامت permesso di soggiorno(یا رسید آن، اگر هنوز در انتظار صدور مجوز اقامت هستی).
- مدرکی که محل اقامت domicilio تو را تأیید کند (مانند قرارداد اجاره، گواهی میزبانی و غیره).
برای مثال، اگر در رم (Roma)زندگی میکنی، باید با مدارک لازم به دفتر ASL محلهٔ خود بروی.
ثبتنام و دریافت کارت سلامت رایگان است، اما باید کد مالیاتی (codice fiscale) داشته باشی.
اگر بهصورت موقت در ایتالیا هستی یا مجوز اقامت نداری:
اگر شما یک شهروند خارجی بدون اجازه اقامت هستید و از یک کشور غیر اتحادیه اروپا (مثلاً ایالات متحده، گامبیا، افغانستان) آمدهاید، همچنان حق دریافت مراقبتهای پزشکی ضروری و فوری را دارید. بیمارستانهای دولتی موظف به ارائه مراقبتهای پزشکی هستند، حتی اگر توانایی مالی آن را نداشته باشید.
برای دریافت خدمات درمانی، میتوانی کارت STP (اتباع شوند. خارجی موقتاً حاضر در ایتالیا- tessera sanitaria per stranieri ) را درخواست کنی. این مدرک با کد مالیاتی موقت به تو اجازه میدهد بهصورت رایگان از خدمات درمانی ضرورى از جمله درمانهای که نمیتوان آنها را به تأخیر انداخت، زیرا تأخیر در آنها ممکن است جان بیمار را به خطر بیندازد یا به سلامتیاش آسیب برساند. درمانهای اساسی یعنی خدمات پزشکی، تشخیصی و درمانی مربوط به بیماریهایی که در کوتاه مدت خطرناک نیستند، اما در طول زمان میتوانند باعث آسیبهای جدیتر یا تهدید جانی برای فرد به وجود اورند.
نمونههایی از افرادی که میتوانند کارت STP دریافت کنند:
هر کسی که به مراقبتهای پزشکی نیاز دارد اما وضعیت قانونی مشخصی در ایتالیا ندارد. به عنوان مثال:
- گردشگرانی که برای مدت کوتاهی در ایتالیا میمانند و به درمان فوری نیاز دارند.
- متقاضیان پناهندگی که در انتظار دریافت مجوز اقامت هستند.
- در برخی مناطق، کودکان و نوجوانان خارجی بدون سرپرست که تازه وارد ایتالیا شدهاند و در انتظار مجوز اقامتاند.
- اتباع خارجی در وضعیت نامنظم که با این حال میتوانند از خدمات درمانی اضطراری استفاده کنند
- اگر شخصی از خارج از اروپا وارد ایتالیا شود و مجوز اقامت کمتر از شش ماه داشته باشد، یک کارت سلامت موقت کاغذی دریافت میکند.با این کارت میتوانی همچنان از خدمات درمانی استفاده کنی، اما فقط تا زمانی که مجوز اقامت معتبر است
پزشک عمومی (medico di base یا medico di famiglia) کسی است که خدمات درمانی اولیه را به تو ارائه میدهد و در صورت نیاز، تو را به خدمات تخصصی درمانی مورد نیازت راهنمایی و ارجاع میکند.
وظایف پزشک عمومی چیست؟
- تو را برای بیماریهای رایج (مانند آنفلوآنزا، سردرد، تب و غیره) ویزیت میکند.
- در صورت نیاز، برایت دارو و ویزیتهای تخصصی تجویز میکند.
- گواهیهای پزشکی صادر میکند
اگر علائم خفیف داری، باید همیشه ابتدا با پزشک عمومی (medico di base) مشورت کنی و مستقیماً به بیمارستان مراجعه نکنی.خدمات پزشک عمومی کاملاً رایگان است
پس از ثبتنام در (SSN), خدمات سلامت ملى، میتوانی پزشک عمومی (medico di base) خود را انتخاب کنی، یا یکی بهصورت خودکار برایت تعیین میشود. برای انتخاب پزشک عمومی در ایتالیا، باید به دفترASL دفترهاى سلامت منطقهای که در آن زندگی میکنی مراجعه کنی. این دفتر فهرستی از پزشکان عمومی موجود در منطقه را در اختیارت قرار میدهد و تو باید یکی از آنها را انتخاب کنی (دفتر اجازه ندارد پزشک خاصی را به تو پیشنهاد دهد)
میتوانی با مطب پزشک تماس بگیری یا در ساعتهای کاری شخصاً مراجعه کنی و روز و زمان ویزیت را با آنها هماهنگ نمایی. برخی از پزشکان در ساعتهای پذیرش، بیماران را بدون نوبت قبلی نیز میپذیرند.
توجه داشته باش: اگر زبان ایتالیایی را خوب متوجه نمیشوی، میتوانی هنگام ویزیت پزشک عمومی، مترجمی را همراه خود ببری. صحبت واضح و روشن با پزشک اهمیت زیادی دارد؛ حضور مترجم میتواند باعث درک بهتر دوطرفه و دریافت درمان دقیقتر شود
دسترسی به (SSN) میتواند برای افرادی که از کشور دیگری وارد ایتالیا میشوند دشوار باشد، بهویژه به دلیل مشکلات مربوط به مدارک و مقررات اداری.
یکی از مشکلات اصلی مربوط به افرادی است که در انتظار دریافت مجوز اقامت بهطور خاص هستند.
- افرادی که درخواست پناهندگی دادهاند، معمولاً فقط یک رسید (cedolino) دارند که نشان میدهد آنها درخواست حمایت کردهاند، اما هنوز مجوز اقامت واقعی دریافت نکردهاند.
- بدون مجوز اقامت، دریافت کد مالیاتی دائمی (codice fiscale definitivo) که برای ثبتنام در SSN لازم است، دشوار میشود.
- برخی از متقاضیان پناهندگی کد مالیاتی عددی دریافت میکنند، اما این کد همیشه در سیستم بهداشتی پذیرفته نمیشود
راهحل ممکن: وکیلان پیشنهاد میکنند که رسید (cedolino) بهعنوان مدرکی معتبر برای درخواست کد مالیاتی (codice fiscale) یا دریافت کد مالیاتی موقت (یعنی کارت STP – Straniero Temporaneamente Presente) در نظر گرفته شود.
برای راهنمایی بیشتر، با یک وکیل یا یک مرکز خدمات حقوقی مشورت کن:
https://www.jumamap.it/map/litemap.php?ser=leg
کودکان و نوجوانان خارجی بدون سرپرست (minori stranieri non accompagnati) نیز ممکن است در آغاز با دشواریهایی روبهرو شوند، زیرا در انتظار دریافت مدارک رسمی هستند. با این حال، دانستن این نکته مهم است که آنها حق ثبتنام اجباری و رایگان در Sistema Sanitario Nazionaleخدمات بهداشت و درمان ملى را دارند و باید مانند تمام کودکان دیگر در ایتالیا از خدمات درمانی برخوردار شوند
- برای مشکلات جزئی سلامتی (مانند سردرد، تب یا دردهای مختلف) باید به پزشک عمومی (medico di base) مراجعه کرد. پزشک عمومی میتواند آزمایشها یا ویزیتهای تخصصی تجویز کند.
- برای مشکلاتی که در شبها، آخر هفتهها یا تعطیلات پیش میآیند، زمانی که پزشک عمومی در دسترس نیست، باید به مرکز نگهبان سلامت (guardia medica) مراجعه کرد.
- فقط در موارد اضطراری جدی مانند تنگی نفس، جراحات شدید، یا درد شدید در قفسه سینه باید به اورژانس (pronto soccorso) رفت
به کدهای اتاق اورژانس توجه کنید(pronto soccorso):
وقتی به بیمارستان میرسی، پرستار وضعیت تو را ارزیابی میکند و یک کد رنگی برای مشخص کردن میزان فوریت به تو اختصاص میدهد
- قرمز (Rosso): نشاندهندهٔ خطر جانی است و نیاز به ویزیت فوری دارد.
- زرد (Giallo): نشاندهندهٔ مشکل جدی است و ویزیت باید سریع انجام شود.
- سبز (Verde): نشاندهندهٔ مشکل خفیفتر است؛ در این حالت باید منتظر ماند.
- سفید (Bianco): نشان میدهد که وضعیت اضطراری نیست و معمولاً منجر به انتظار طولانی یا ارجاع به پزشک عمومی میشود
اگر وضعیت اضطراری نباشد، ممکن است مجبور شوی ساعتها منتظر بمانی. به همین دلیل، مهم است که پیش از مراجعه به اورژانس (pronto soccorso) ابتدا با پزشک عمومی (medico di base) یا مرکز نگهبان سلامت (guardia medica) مشورت کنی
اگر پزشک عمومی (medico di base) تشخیص دهد که مشکل سلامتی نیاز به بررسی دقیقتر دارد، میتواند بیمار را برای ویزیت نزد پزشک متخصص (specialista) بفرستد؛ یعنی پزشکی که در یک حوزهٔ خاص تخصص دارد (مثلاً oculista برای چشمها، fisiatra برای عضلات، cardiologo برای قلب و غیره)
گاهی برای درک بهتر مشکل، پزشک متخصص (specialista) درخواست آزمایشهای تشخیصی مانند رادیوگرافی (RX) یا امآرآی (risonanza magnetica) میدهد. با این حال، از آنجا که تعداد افرادی که به این آزمایشها نیاز دارند زیاد است، مدت انتظار ممکن است طولانی باشد
چگونه اولویت تعیین میشود؟
پزشک عمومی (medico di base) هنگام درخواست ویزیت تخصصی، یک کد فوریت (codice di urgenza) برای آن تعیین میکند
- ضرورى (U (Urgente: ويزيت بايد در عرض چند روز انجام شود.
- كوتاه B (Breve : ويزيت بايد در مدت ١٠ روز انجام شود.
- قابل تعويق D (Differibile: ويزيت بايد در مدت ٣٠ تا ٦٠ روز انجام شود.
- قابل برنامه ريزى P (Programmabile:
غير اضطرارى أست و مى تواند با تاخير بيشترى انجام شود.
اگر زمان انتظار بیش از حد طولانی باشد، میتوان
- بررسی بیمارستانها یا مراکز درمانی در شهرهای نزدیکتر، جایی که ممکن است زمان انتظار کمتر باشد.
- پرسوجو دربارهٔ امکان دریافت نوبت از خدمات درمانی خصوصی، با پرداخت فقط هزینهٔ بلیت (ticket) در صورت وجود.
مراجعه به مراکز خدمات بهداشتی برای اعلام وضعیت اضطراری و تلاش برای جلو انداختن زمان ویزیت.
اگر زبان ایتالیایی را بهخوبی متوجه نمیشوی، پیشاپیش کارکنان پزشکی را از نیازت آگاه کن تا بتوانند هماهنگ کرده و در زمان ویزیت مترجم فراهم کنند
میتوانی از دوستان، اقوام یا افرادی که در محل زندگیات هستند مشورت بگیری. پزشک کودکان (pediatra) پزشکی است که به سلامت کودکان و نوجوانان رسیدگی میکند. او رشد آنها را پیگیری میکند، بیماریها و اختلالاتشان را درمان مینماید، داروهای مناسب و واکسنهای پیشگیرانه تجویز میکند و در زمینههای مختلف مربوط به سلامت کودکان — مانند تغذیه، خواب و رفتار — راهنمایی میدهد. در ایتالیا، هر کودک حق دارد از خدمات یک پزشک کودکان (pediatra) برخوردار باشد.
برای یافتن پزشک کودکان در ایتالیا، میتوانی فهرست پزشکان کودکان منطقهات را از دفتر خدمات بهداشت محلی (ASL) دریافت کنی. يا p
- با شمارهٔ ۱۱۲ (شمارهٔ رایگان اضطراری سراسری) تماس بگیر.
- به اورژانس کودکان (pronto soccorso pediatrico) در نزدیکترین بیمارستان مراجعه کن.
- علائم یا وضعیت اضطراری را بهصورت واضح برای کارکنان درمانی توضیح بده.
- همیشه شمارهٔ پزشک کودکت (pediatra) را در دسترس داشته باش
بیماران حق دارند:
- دربارهٔ وضعیت سلامتی خود آگاه باشند،
- تصمیم بگیرند که درمانی را بپذیرند یا نه (رضایت آگاهانه – consenso informato)،
- اطلاعات و دادههای پزشکیشان محرمانه بماند،
- پروندهٔ پزشکی خود را مشاهده کنند.
برای آگاهی بیشتر میتوانی به دفتر ASL یا انجمنهای حمایت از بیماران مراجعه کنی.
نقشهٔ خدمات بهداشت و درمان را ببین: https://www.jumamap.it/map/litemap.php?ser=san
این مجموعهٔ پرسش و پاسخ (FAQ) توسط سازمان آرچی بر اساس مطالب وبسایت اطلاعات مهاجران تهیه شده است
![]()


