Su’aalaha inta badan la si weydiiyo – Xuquuqda Shaqada: Su’aalaha iyo Jawaabaha waxtarka leh

Badbaadada shaqadu waa jaangooyooyinka
dhammaan xeerarka iyo qalabka loo sameeyay
si looga hortago loogana ilaaliyo dhacdooyinka
waxyeelada leh ee ka dhici kara goobta
shaqada (shilalka iyo dhaawacyada shaqaalaha
lab iyo dheddig, soo ifbaxa ama qaadista
cudurrada shaqada qofka u ka qaadi karo) iyo
si loo sameeyo goobaha shaqada oo ammaan ah
awgeed.

Waa muhiim inaad raacdo xeerarka
badbaadada iyo nadaafadda, ka digtoonow
xaaladaha khatarta ah, dhammaystirka
tababarka badbaadada goobta shaqada, oo aad
isticmaasho qalabka ilaalinta shakhsi ahaaneed
ee habboon (tusaale, koofiyadaha, galoofyada,
iwm.), qalabka oo ay tahay inuu shaqaalaha
siiyo loo shaqeeyaha. Intaa waxaa dheer , waa
muhiim in la soo sheego xaalad kasta oo khatar
ah ama aan caadi ahayn.

Talyaaniga, saacadaha shaqada ee waqtiga
buuxa guud ahaan waa 40 saacadood
todobaadkii, laakiin tani waxay ku xiran tahay
heshiiskaaga. Qandaraasyadu sidoo kale waxay
ogolaadaan saacadaha dheeraadka ah
(saacadaha shaqada ee dheeraadka ah), laakiin
waa inay xaddidan yihiin oo had iyo jeer ay
oggolaadaan loo-shaqeeyaha, gaar ahaan hab
qoraal ama si kale oo cad. Shaqaaluhu waxa uu
xaq u leeyahay 11 saacadood oo xidhiidh ah oo
nasasho ah 24-kii saacadoodba mar iyo nasasho
ugu yaraan 24 saacadood oo xidhiidh ah, oo ku
beegan Axadda, toddobadii maalmoodba mar.
Fasaxa sanadlaha ah ee la bixiyo waa inuu
noqda ugu yaraan afar toddobaad lamana
tanaasulidi karo ( oo lama diidi karo)

Maya, Talyaanigu waa mid ka mid ah dhowrka
waddan ee Midowga Yurub ee aan lahayn
qadarka mushaharka ugu yar ee loo shaqeeyaha
ay tahay inuu siiyo shaqaalahiisa qadar shaqo
oo cayiman. Marka loo eego sahanadii dhawaa,
celceliska mushaharka wuxuu u dhexeeya €7
iyo €9 saacaddii wadarta guud.

Ka faa’iidaysiga shaqada waxay dhacdaa
marka qofku, u dareymo xaalad baahi ama
dayac u ku sugan yahay, kuna qasbanado inuu
aqbalo xaalado shaqo ee cadaalad-darrada
ah. Kuwa iyaga ka faa’iidaysta shaqda ayaa
kafaa’iidaysta xaaladdaha nugul ee shaqaalaha.
Inta badan, kuwa laga faa’iidaysto xitaa ma
oga xaaladdaha ee ku sugan yihiin.
Marka loo eego sharciga Talyaaniga, ka
faa’iidaysigu shaqaalaha waa jiraa haddii:
– mushaharku aad ayuu u yar yahay marka loo
eego heerarka qaranka ama saacadaha la
shaqeeyay;
– Shaqaaluhu waxay shaqeeyaan saacado
badan oo xad dhaaf ah iyaga oo aan lahayn
nasasho, fasaxyo, ama fasax jirro;
– Xeerarka badbaadada goobta shaqada lama
ixtiraamo;
– shaqaalaha waxaa lagu kormeeraa iyadoo la
isticmaalayo habab bahdil ah;
– xaaladaha guryeynta ee la bixiyaa waa kuwo
aad u hooseysa ama liidata.
Dembigu wuu ka si culus yahay haddii:
– ku lug la-aashaha in ka badan saddex
shaqaale ;
– ku lug la-aashaha carruurta da’doodu ka
yar tahay da’da shaqada ;
– dadka geliyo khatar weyn.
Haddii falalka lagu gaysto gacan ka hadal ama
hanjabaad waxaa la fulinaya tilaabo xarig deg
deg ah: Xaaladdan oo kale waxaan lagu
tilmaama ka faa’iidaysiga baahida shaqaalaha
xagga shaqada oo aad u halis ah.

Ka faa’iidaysiga shaqada waxa lala xidhiidhin
karaa dambiyada kale ee halista ah sida:
– addoonsiga,
– ka ganacsiga dadka (shaqada, dhilleysiga,
tuugsiga, ka ganacsiga xubnaha jirka);
– iibsashada ama iibinta addoommada.

Sharciga Talyaanigu waxa uu dhigayaa
tallaabooyin taxane ah oo lagu ilaalinayo dadka
lagula kacay dembiga ka ganacsiga,
addoonsiga ama dhiig-miirashada shaqada..
Gaar ahaan, qalabka ugu horreeya ee la
tixgelinayo waa qodobka 18, kaas oo siinaya,
marka laga hadlayo dadka ajnabiga ah ee
dhibanayaasha ah ka ganacsiga ama “xaalado
rabshado ama dhiig-miirasho halis ah,”
suurtagalnimada bixinta sharci degenaansho
gaar ah, oo loo yaqaan “ogolaansho
degenaansho kiisaska gaarka ah.”

Haa, habraacyaduna way kala duwan yihiin
iyadoo ku xidhan xaaladda:

– Haddii ay jirto ka ganacsiga dadka, gacan-
ka-hadal, ama dhiig-miirasho daran, qofku

wuxuu codsan karaa sharciga ogolaanshaha
joogitaanka “xaalad gaar ah” (qodobka 18 ee
sharciga socdaalka isku dhafan). Waxaa jira
laba siyaabood oo lagu heli karo:

● iyada oo aan la soo sheegin kiiska ama
cabashada, laakiin gelaya barnaamijka
ilaalinta bulshada (iyada oo loo marayo
xarumaha ka hortagga rabshadaha, caafimaadka
iyo adeegyada bulshada, iyo xaruumo kale);
● adoo sheegaya kiiska-cabashada ama
bilaabaya dacwad ciqaabeed..

sharciga ogolaanshahani joogitaanka wuxuu
soconayaa 6 bilood waxaana la cusboonaysiin
karaa sanad ama ka badan, haddii loo baahdo,
sababo xagga cadaalada.
– Haddii dembigu inta badan khuseeyo ka
faa’iidaysiga baahida xagga shaqada oo la
ogaado inta lagu jiro hubinta ama baarista,
waxaad heli kartaa sharciga ogolaanshaha
joogitaanka “xaalad gaar ah”- art. 18 ter”,
sidoo kale kiiskan 6 bilood, la cusboonaysiin
karo.
Xubnaha qoyska dhibbanaha ee jooga
Talyaaniga waxay sidoo kale heli karaan
ogolaansho sababo qoys dartood si ay uga
baxsadaan xaaladooda nugul.

Maya, ka dib codsiga ogolaanshaha joogitaanka
ee kiisaska gaarka ah, garsooruhu wuxuu
hakiyaa dacwadda, haddii ruqsadda
degenaanshada la bixiyo, wuxuu amraa in
shaqada laga joojiyo, sidaas awgeedna
dacwadda lagu soo gabagabeeyo.

Haddii ka faa’iidaysiga baahida xagga shaqada
la ogaado inta lagu guda jiro baaritaanka
booliiska ama dacwad maxkamadeed, sharcigu
qasab ugumu dhigayo dhibbanaha inuu soo
sheego kiiska , laakiin kaliya waxa loogu
baahan yahay talooyin waxtarka leh in uu soo
gudbiyo inta lagu jiro dacwadaha dembiga si
loo aqoonsado kuwa ka masuulka ah.
Si kastaba ha ahaatee, kormeeraha shaqadu
(waa hay’ad dawladeed oo ilaalinaysa
xuquuqda shaqaalaha) wuxuu ka warbixiya
dhiig-miirashada, waxuuna soo gudbin kara
warbixino wanaagsan si aad u hesho sharciga
ogolaanshaha joogitaanka.

Maya, shuruud sharci ah maaha ee
ogolaanshahan joogitaanka. Ilaa hadda ma
cadda in ay qasab ku tahay xubnaha qoyska ee
ka faa’iidaysan kara sharciga degenaanshaha
sababo qoys dartood. Si kastaba ha ahaatee,
marka la codsanayo ogolaanshaha joogitaanka
ee ku xusan qodobka 18-ter, waxaa lagama
maarmaan ah in la tilmaamo meesha uu qofku
doonayo inuu ku noolaado.
Haddii Xarunta Booliiska – Xafiiska Socdaalka
uu u arko inay tahay shuruud lagama maarmaan
ah, waxaa lagula talinayaa inaad codsato
sababta qoraal ah lana xiriirto qareen si aad
ula tashato.
Boogo liiska xafiisyada caawinta sharciyada
ee aan lacag lagu weydinaynin ah:
https://www.jumamap.it/map/litemap.php?s
er=leg
Boogo Khariidadda Kormeerayaasha
Shaqada ee deegaanka:
https://www.ispettorato.gov.it/lagenzia/struttura-organizzativa/le-sedi-inl/cerca-le-sedi-
territoriali/

Ogolaanshaha deggenaanshada “xaalad gaar
ah” waxa ay ogolanaysaa helitaanka adeegyada
daryeelka iyo waxbarashada, diiwaangelinta
xafiiska diwaangelinta, xarumaha shaqada, iyo
shaqada iyo iskaa u shaqeysiga.

Haa, dadka hore u codsaday sharciga
degenaanshada waxay bilaabi karaan inay
shaqeeyaan. Rasiidka caddaynaya codsiga
wuxuu kuu ogolaanayaa inaad sii joogto Talyaaniga oo aad si ku meel gaar ah u
shaqeyso, xitaa haddii aan ruqsadda weli aysan
soo bixin.

Waayida shaqadu ma noqonayso sabab looga
noqdo ogolaanshaha joogitaanka ee la bixiyay
si waafaqsan qodobka 18-ter.
Shaqaale ajnabi ah oo dhibane u ah
dhiigmiiradka shaqada wuxuu xaq u leeyahay
inuu iska diiwaan geliyo SIISL, Nidaamka
Macluumaadka ee SSIISL, Nidaamka
Macluumaadka ee ku darida bulshada iyo
goobta shaqada –
(SIISL, il Sistema informativo per
l’Inclusione Sociale e Lavorativa), waa goob
aad ku shuban karto CV-gaaga oo aad ka
daalacan karto tababaro iyo shaqooyin kala
duwan. Waxaad iska diiwaan gelin kartaa SIISL
adiga oo si toos ah u aadaya goobta INPS ama
adiga oo la xidhiidha hay’adda badbaadada
bulshada. Arrimahan oo dhan waxaa loo
baahan yahay dukumentiga aqoonsiga
dhijitaalka ah (SPID ama CIE)