Siguria në punë është tërësia e të gjitha rregullave dhe mjeteve të krijuara për të parandaluar dhe mbrojtur nga ngjarjet e dëmshme që mund të ndodhin në vendin e punës (aksidente dhe lëndime të punëtorëve, shfaqja ose zhvillimi i sëmundjeve profesionale) dhe për t’i bërë vendet e punës më të sigurta.
Është e rëndësishme të ndiqni rregullat e sigurisë dhe higjienës, të jeni vigjilentë ndaj situatave të rrezikshme të mundshme, të kryeni trajnimin për sigurinë në vendin e punës dhe të përdorni pajisjet e duhura mbrojtëse personale (p.sh., këpucë, helmetë, doreza etj.), të cilat duhet të sigurohen nga punëdhënësi. Për më tepër, është e rëndësishme të raportoni çdo situatë të rrezikshme ose të pazakontë. |
Në Itali,në pergjithësi orët e punës me kohë të plotë janë 40 orë në javë, por kjo varet nga kontrata juaj. Kontratat lejojnë edhe orët shtesë (lavoro straordinario), por ato duhet të jenë të kufizuara dhe gjithmonë të autorizuara nga punëdhënësi, mundësisht me shkrim ose gjithësesi në mënyrë të qartë.
Punonjësi ka të drejtë për 11 orë pushim të njëpasnjëshme çdo 24 orë dhe një periudhë pushimi prej të paktën 24 orësh të njëpasnjëshme çdo shtatë ditë, zakonisht të dielën.
Leja vjetore e paguar duhet të zgjasë të paktën katër javë dhe nuk mund të hiqet dorë prej saj.
Jo, Italia është një nga vendet e pakta në Bashkimin Evropian pa pagë minimale. Sipas të dhënave të fundit, pagat minimale janë mesatarisht midis 7 dhe 9 euro bruto në orë.
Bëhet fjalë për shfrytëzim në punë kur një person, duke u gjendur në një situatë nevoje ose vulnerabiliteti, detyrohet të pranojë kushte të padrejta pune. Ata që i shfrytëzojnë përfitojnë nga situata e tyre.
Shpesh, ata që shfrytëzohen nuk janë të vetëdijshëm për situatën e tyre.
Sipas ligjit italian, është shfrytëzim nëse:
- paga është shumë e ulët krahasuar me standardet kombëtare ose me orët e punës;
- punohet me orë shumë të gjata pa pushime, leje ose leje mjekësore;
- nuk respektohen rregullat e sigurisë në vendin e punës;
- punëtorët kontrollohen duke përdorur metoda poshtëruese;
- kushtet e strehimit të ofruara janë degraduese.
Krimi është më i rëndë nëse:
- përfshin më shumë se tre punëtorë;
- përfshin minorenë nën moshën e punës;
- i vë njerëzit në rrezik serioz.
Nëse shfrytëzimi kryhen nëpërmjet përdorimit të dhunës ose kërcënimeve, bëhet menjëherë arrestim i detyrueshëm: në këtë rast bëhet fjalë për shfrytëzim të rëndë të punës.
Shfrytëzimi mund të lidhet me krime të tjera të rënda, siç janë:
- skllavëria,
- trafikimi i qenieve njerëzore (për punë, prostitucion, lypje, trafikim organesh),
blerja ose shitja e skllevërve.
Ligji italian parashikon një sërë masash për të mbrojtur individët që kanë qenë viktima të trafikimit, skllavërisë ose shfrytëzimit të punës. Konkretisht, instrumenti i parë që duhet marrë në konsideratë është Neni 18, i cili parashikon, në rastin e të huajve që janë viktima të trafikimit ose “situatave të dhunës ose shfrytëzimit të rëndë”, mundësinë e lëshimit të një leje qëndrimi të posaçme për viktimat, të njohur si “leje qëndrimi për raste të veçanta” “permesso di soggiorno per casi speciali”. |
Po, dhe procedurat ndryshojnë në varësi të situatës:
– Nëse ka trafikim njerëzor, dhunë ose shfrytëzim të rëndë, personi mund të aplikojë për leje qëndrimi për “raste të veçanta” (Neni 18 i Testo Unico Immigrazione). Ekzistojnë dy mënyra për ta marrë atë:
- pa denoncuar, por duke hyrë në një program mbrojtjeje sociale (përmes qendrave kundër dhunës, shërbimeve shëndetësore dhe sociale dhe institucioneve të tjera);
- duke bërë një denoncim ose duke filluar një procedurë penale.
Jo, pas kërkesës për leje qëndrimi për raste të veçanta, gjyqtari pezullon procedurat dhe, nëse jepet një leje qëndrimi, urdhëron pushimin e çështjes, duke përfunduar kështu procedurat.
Nëse shfrytëzimi zbulohet gjatë një hetimi policor ose një procesi gjyqësor, ligji nuk kërkon domosdoshmërisht që viktima ta denoncojë rastin, por vetëm të japë një kontribut të vlefshëm gjatë procesit penal për të identifikuar personat përgjegjës.
Nëse është Inspektorati i Punës (një organ publik që monitoron të drejtat e punëtorëve) që raporton shfrytëzimin, mund të lëshojë një vendim pozitiv për marrjen e lejes së qëndrimit.
Jo, kjo nuk është një kërkesë ligjore për këtë leje qëndrimi. Ende nuk është e qartë nëse është e detyrueshme për anëtarët e familjes që mund të përfitojnë leje qëndrimi për arsye familjare. Sidoqoftë, kur aplikoni për leje qëndrimi sipas Nenit 18-ter, është e nevojshme të tregoni vendin ku personi synon të jetojë.
Nëse Kuestura – Zyra e Imigracionit e konsideron këtë një kërkesë të detyrueshme, rekomandohet të kërkoni një shpjegim me shkrim dhe të konsultoheni me një avokat.
Konsultoni listën e sporteleve të ndihmës ligjore falas: https://www.jumamap.it/map/litemap.php?ser=leg
Konsultoni hartën e Inspektoriateve lokale të Punës:
Leja e qëndrimit për “raste të veçanta” (casi speciali) lejon akses në shërbimet e mirëqenies sociale dhe arsimore, regjistrimin në zyrën e gjendjes civile, në qendrat e punësimit, si dhe punësimin apo vetëpunësimin.
Po, ata që kanë aplikuar tashmë për leje qëndrimi mund të fillojnë të punojnë. Fatura (ricevuta) që vërteton aplikimin ju lejon të qëndroni në Itali dhe të punoni përkohësisht, edhe nëse leja nuk është lëshuar ende.
Humbja e vendit të punës nuk përbën bazë për revokimin e lejes së qëndrimit të lëshuar në përputhje me Nenin 18-ter.
Punëtorët e huaj që janë viktima të shfrytëzimit në punë kanë të drejtë të regjistrohen në SIISL, Sistemin e Informacionit për Përfshirjen Sociale dhe të Punës, një platformë ku ata mund të ngarkojnë CV-në e tyre (curriculum vitae) dhe të shfletojnë oferta të ndryshme trajnimi dhe pune. Regjistrimi në SIISL mund të bëhet direkt në platformën INPS ose duke kontaktuar një patronato (zyrë qe ofron asitencë e tutelë për qytetarët italianë e të huaj). Në të gjitha rastet, kërkohet një identitet dixhital (SPID ose CIE).
Po, mbajtësit e një leje qëndrimi të posaçme kanë të drejtë për:
- “Assegno di inclusione” (ndihmë ekonomike dhe qasje në trajnime dhe politika aktive të punësimit) pavarësisht nga kushtet e qëndrimit, të ardhurat dhe pasuritë
- “Assegno unico” universal për fëmijët në ngarkim (ndihmë ekonomike per prinder me fëmijë në ngarkim, deri ne moshën 21 vjeç)
Kërkesa për të pasur akses në shërbime ndihme mund të dorëzohet edhe me ricevutën (kuponin) që vërteton se kërkesa për leje qëndrimi është dorëzuar.
Ekziston një rrjet i dendur mbështetjeje, informacioni dhe orientimi në të gjithë vendin. Mund të telefononi pa pagesë e në mënyrë anonime (pa pasur nevojë të zbuloni emrin tuaj) në numrin kombëtar 800290290 ; ose mund të kontaktoni sindikatat, shoqatat, ose shërbimet territoriale të komunës ku jetoni.
Konsultoni listën e sporteleve të ndihmës kundër shfrytëzimit në punë:
https://www.jumamap.it/it/soleil/
Konsultoni listën e sporteleve të ndihmës ligjore: https://www.jumamap.it/map/litemap.php?ser=leg
Po, dhe është shumë e rëndësishme ta bëni këtë. Në mënyrë specifike, punëdhënësi duhet të raportojë në INAIL çdo aksident që rezulton në mungesë nga puna për më shumë se tre ditë (duke përjashtuar ditën e aksidentit). Sëmundjet profesionale (domethënë, ato të shkaktuara nga puna) duhet gjithashtu të raportohen në INAIL si nga punonjësi ashtu edhe nga punëdhënësi.
Nëse keni një aksident në punë, duhet të:
- Njoftoni menjëherë punëdhënësin tuaj, edhe nëse lëndimi duket i lehtë. Nëse nuk e bëni këtë, rrezikoni të humbni kompensimin tuaj (domethënë, rimbursimin) për ditët para raportimit;
- Jepni punëdhënësit tuaj informacionin në certifikatën mjekësore (numrin e identifikimit, datën dhe kohëzgjatjen e pritur të shërimit), si dhe çdo certifikatë pasuese.
Nëse keni një sëmundje profesionale, duhet:
- Ta raportoni atë te punëdhënësi juaj brenda 15 ditëve nga fillimi i saj. Nëse e bëni këtë më vonë, humbni të drejtën tuaj për kompensim (rimbursim) për ditët para raportimit;
- Jepni dhe në këtë rast gjithë informacionin nga certifikatat mjekësore fillestare dhe pasuese.
Punëdhënësi duhet të paraqesë një raport elektronik (denuncia telematica), duke përdorur formularin e disponueshëm në faqen e internetit të INAIL, brenda dy ditëve nga marrja e certifikatës mjekësore që tregon një mungesë prej më shumë se tre ditësh. Punëtori gjithashtu mund të veprojë në mënyrë të pavarur nëse punëdhënësi nuk paraqet një raport.
Punëtorët kanë të drejtë për kujdes të menjëhershëm mjekësor dhe kompensim (rimbursim) në rast aksidenti ose sëmundjeje profesionale. Punëdhënësit janë përgjegjës për sigurinë në vendin e punës dhe duhet të sigurojnë një mjedis pune të sigurt.
Nëse mendoni se punëdhënësi juaj nuk po i respekton të drejtat tuaja kontraktuale dhe sindikale, mund të kontaktoni një sindikatë ose një avokat për t’i dhënë fund situatës së padrejtë dhe për të kërkuar të merrni një kompensim për dëmet që keni pësuar.
Është e rëndësishme të raportoni menjëherë çdo formë ngacmimi ose diskriminimi te punëdhënësi ose menaxheri i sigurisë në vendin e punës, ose të kontaktoni autoritetet siç janë zbatimi i ligjit (policia, karabinierët, etj.) ose Ispettorato territoriale del lavoro (inspektorati vendor i punës). Në rast të shkeljeve të të drejtave të punëtorëve, ekzistojnë organizata dhe autoritete kompetente që mund të drejtoheni.
Për të mbrojtur veten nga diskriminimi në vendin e punës bazuar në racizëm, seksizëm, homofobi ose probleme shëndetësore, vizitoni: https://www.jumamap.it/it/faq/discriminazioni/
Gratë që janë viktima të përndjekjes, ngacmimit dhe dhunës – jo vetëm në vendin e punës – mund të telefonojnë në numrin kombëtar pa pagesë 1522 në anonimitet të plotë. Numri do t’ju drejtojë te organizata më e afërt për ndihmë dhe mbështetje. Vizitoni faqen e Juma Map mbi dhunën me bazë gjinore për të gjetur organizatën më të afërt dhe për tu informuar më shumë. |
A e dini se në Itali janë aktive disa projekte për të luftuar shfrytëzimin në punë?
Piemonte, Friuli Venezia Giulia, Emilia Romagna, Liguria, Veneto https://www.piemonteimmigrazione.it/lp/commonground
https://www.jumamap.it/it/soleil/
Umbria
Sicilia, Basilicata, Calabria, Campania, Puglia Su.Pr.Eme
Sardegna C.A.S.L.I.S.
Shikoni të gjitha projektet aktive: https://integrazionemigranti.gov.it/it-it/Altre-info/e/2/o/18///id/32/Azioni-e-progetti
Këto FAQ (pyetje të shpeshta) u krijuan nga Arci bazuar në tekstet e Infomigranti https://www.infomigranti.org/services/lavoro/ |
