Martesat me detyrim

A mendoni se jeni përfshirë në një martesë në të cilën mund të mos ndiheni plotësisht të bindur apo jeni detyruar nga familja, të afërmit ose komuniteti juaj? Është e mundur që të mos ndihesh plotësisht e lirë për të bërë zgjedhjen që dëshiron. Nëse po, ju mund të jeni viktimë e një martese me detyrim. Për të mësuar më shumë, lexoni FAQ më poshtë: nëse keni nevojë për ndihmë, ose nëse njihni dikë që mund të përfshihet në një situatë të tillë, mbani mend se mund të kontaktoni në numrin 1522: është falas, anonim e i sigurt dhe është aktiv çdo ditë, 24 orë në ditë.

Martesa me detyrim ndodh kur një person martohet pa dhënë pëlqimin e tij të lirë dhe të plotë për martesën për shkak se është detyruar, kërcënuar ose mashtruar. Të detyrosh dikë të martohet është një krim i rëndë dhe një shkelje e të drejtave të njeriut: do të thotë t’u imponosh të tjerëve vendimin dhe vullnetin e dikujt, duke kundërshtuar parimet themelore të barazisë dhe dinjitetit njerëzor. 

Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut në fakt përcakton se “martesa mund të lidhet vetëm me pëlqimin e lirë dhe të plotë të bashkëshortëve të ardhshëm” (neni 16).

Martesat me detyrim mund të imponohen nga njerëz të tjerë, si prindërit, anëtarët e familjes, udhëheqësit fetarë ose të komunitetit. Ky detyrim mund të ndodhë me mjete të ndryshme, duke përfshirë kërcënimet, dhunën fizike, psikologjike ose ekonomike. Në disa raste, njerëzve mund t’u hiqen dokumente të rëndësishme (si pasaporta ose certifikata e lindjes). Një martesë me detyrim mund të bëhet ose nëpërmjet një bashkimi formal ose joformal: edhe nëse është joformale, ajo mund të perceptohet si një martesë e vërtetë nga anëtarët e familjes dhe komuniteti referues. Mos harroni se e gjithë kjo është abuzim dhe se ju duhet të keni gjithmonë mundësinë për të zgjedhur: ju keni të drejtë të thoni jo!

Po, martesat me detyrim janë kundër ligjit në Itali. Në vitin 2019 u prezantua edhe një ligj, i njohur si “Kodi i Kuq” (ligji 19 korrik 2019, nr. 69), i cili synon të forcojë mbrojtjen e personave që vuajnë dhunën, persekutimin dhe keqtrajtimin. Ligji prezantoi krimin specifik të detyrimit ose nxitjes për lidhje martese 

E rëndësishme: këto ligje zbatohen si për martesat e celebruara në Itali dhe jashtë saj nga shtetas italianë ose të huaj rezidentë në Itali.

Më tej, nga viti 2023 (DL 10 Mars 2023, n. 20) parashikohet “dhënia e lejes së qëndrimit për viktimat e krimit të detyrimit ose nxitjes në martesë”.

VINI RE: martesa me detyrim nuk ka asnjë vlerë ligjore në Itali! Nëse e gjeni veten të përfshirë në një situatë të këtij lloji, mbani mend se gjithmonë mund të ktheheni dhe të kërkoni anulimin e marteses.

Mosha minimale për t’u martuar në Itali është 18 vjeç. Termi “martesa të hershme” i referohet bashkimeve, formale ose joformale, mes personave që nuk kanë mbushur ende 18 vjeç.

Ka disa përjashtime kur minorenët mund të martohen, por vetëm nëse marrin leje nga gjykata për të mitur dhe në çdo rast duhet të jenë të paktën 16 vjeç. Këto rregulla synojnë të sigurojnë që martesa të jetë një zgjedhje e vetëdijshme dhe ligjore, të mbrojnë të drejtat e të rinjve dhe të vlerësojnë me kujdes çdo situatë përpara se të lejojnë martesën.

Martesat me detyrim mund të kenë shumë arsye. Disa prindër mund të ndihen të detyruar nga pritshmëritë e familjes ose të komunitetit, ndërsa të tjerë mund të mendojnë se martesa me detyrim është një praktikë fetare ose kulturore. Arsyet e tjera mund të përfshijnë ruajtjen e nderit të familjes ose çështjet ekonomike.

VINI RE: Asnjë nga këto arsye nuk justifikon martesën me detyrim, e cila është gjithmonë e papranueshme dhe e paligjshme.

Jo. Asnjë fe nuk e imponon martesën me detyrim. Nëse disa njerëz mund të thonë gabimisht se martesa me detyrim është pjesë e fesë së tyre, është e rëndësishme të dihet se asnjë fe nuk e mbështet martesën me detyrim. Ju mund të refuzoni një martesë me detyrim pa e tradhtuar fenë tuaj.

(Shih për shembull: Deklarata Islame e të Drejtave të Njeriut: “Asnjë person nuk duhet të martohet kundër vullnetit të tij” (Neni 19 a)

Po, martesat me detyrim dhe martesat me shkuesi janë shumë të ndryshme. Në martesën e rregulluar me shkuesi, prindërit ose familjet mund të sugjerojnë një partner të mundshëm, por personat e përfshirë kanë gjithmonë të drejtë ta pranojnë ose refuzojnë këtë propozim dhe të martohen me vetëdije. Në martesën me detyrim zgjedhja mohohet dhe personi detyrohet të martohet kundër dëshirës së tij.

Jo. Ndërsa shumica e viktimave të raportuara globalisht janë gra dhe vajza të reja, burrat dhe djemtë gjithashtu mund t’i nënshtrohen martesave me detyrim. Martesa me detyrim mund të prekë këdo, pavarësisht nga gjinia, seksi apo orientimi seksual.

Nëse mendoni se jeni në rrezik ose thjesht keni nevojë për një konfrontim, ja disa gjëra që mund të bëni:

  • 1522 – Telefononi në numrin kundër dhunës 1522: është falas, anonim dhe i sigurt, aktiv nga e hëna në të diel, 24 orë në ditë. Shërbimi ofrohet në italisht, anglisht, frëngjisht, spanjisht, arabisht, farsi, shqip, rusisht, ukrainisht, portugalisht, polonisht. Në faqen e internetit www.1522.eu është e mundur të bisedoni me një operator.
  • Qendrat kundër dhunës: kontaktoni qendrën më afër jush për ndihmë. Në këtë faqe do të gjeni informacion në 19 gjuhë dhe një hartë të qendrave kundër dhunës në të gjithë Italinë: https://www.jumamap.it/it/violenza-di-genere/
  • Flisni me një person të besuar, si një mësues, asistent social ose shok/shoqe.
  • Karabinierët/policia: nëse ekziston rreziku i menjëhershëm për t’u lënduar ose për t’u detyruar të shkoni diku, telefononi numrin unik të urgjencës 112. Ai është falas dhe aktiv çdo ditë, 24 orë në ditë.

Arci është i përfshirë si partner në një projekt evropian të quajtur FATIMA2, objektivi kryesor i të cilit është luftimi i dhunës gjinore, me vëmendje të veçantë ndaj formave që lidhen me nderin (Honour Related Violence, HRV) që përfshin vrasjet për nder, martesat e detyruara dhe gjymtimin gjenital femëror. Nëse dëshironi informacione të mëtejshme ose dëshironi të merrni pjesë në projekt, ju ftojmë të vizitoni faqen e mëposhtme:  https://www.arci.it/campagna/fatima2/